Từ giảng đường đến thị trường lao động, năng lực chuyên môn cần được thể hiện bằng những minh chứng cụ thể. AI đang mở ra phương thức mới để sinh viên xây dựng hồ sơ nghề nghiệp, phát triển thương hiệu cá nhân và chủ động nắm bắt cơ hội việc làm.
Ngày 05/11/2026, tại Trường Đại học Công đoàn, ThS. Lê Thị Lan Anh – Viện trưởng, Chủ tịch Viện Phát triển Giáo dục và Trí tuệ Việt (IEDV), chuyên gia AI được chứng nhận bởi Google, đã trực tiếp chia sẻ chuyên đề “Xây dựng thương hiệu cá nhân trong kỷ nguyên AI – Để nhà tuyển dụng chủ động tìm kiếm bạn” do Viện Phát triển Giáo dục và Trí tuệ Việt phối hợp với Khoa Xã hội học và Phát triển bền vững tổ chức.
Với thời lượng 120 phút, chương trình hướng đến sinh viên ngành Xã hội học, đồng thời đặt ra những vấn đề thiết thực đối với công tác đào tạo đại học: Làm thế nào để sinh viên không chỉ có kiến thức mà còn biết thể hiện năng lực? Làm thế nào để những trải nghiệm học tập, nghiên cứu và hoạt động cộng đồng trở thành lợi thế nghề nghiệp? Và làm thế nào để ứng dụng AI một cách hiệu quả, có trách nhiệm trong quá trình phát triển bản thân?
1. Thị trường lao động đang thay đổi: Sinh viên cần nhiều hơn một tấm bằng và bản CV
Trong môi trường tuyển dụng ngày càng gắn với nền tảng số, CV vẫn là một thành phần quan trọng nhưng không còn là phương thức duy nhất để nhà tuyển dụng tìm hiểu ứng viên.
Hồ sơ LinkedIn, sản phẩm học tập, báo cáo nghiên cứu, dự án cộng đồng, bài viết chuyên môn, video chia sẻ kiến thức và những dấu ấn công khai trên môi trường mạng có thể góp phần tạo nên hình ảnh nghề nghiệp của một người trẻ.
Điều này đặt sinh viên trước một yêu cầu mới: Không chỉ tích lũy kiến thức trong quá trình học tập mà còn phải biết cách nhận diện, tổ chức và trình bày năng lực của chính mình.
Trong chuyên đề, ThS. Lê Thị Lan Anh nhấn mạnh ba tầng quan trọng của khả năng được tuyển dụng:
- Có năng lực: Thực sự sở hữu kiến thức, kỹ năng, thái độ và trải nghiệm.
- Diễn đạt được năng lực: Biết mô tả mình đã làm gì, đảm nhiệm vai trò nào và vận dụng những kỹ năng gì.
- Chứng minh được năng lực: Có sản phẩm, dự án, báo cáo, bài thuyết trình hoặc những minh chứng phù hợp để người khác kiểm chứng.
Một sinh viên có thể chưa sở hữu nhiều kinh nghiệm làm việc, nhưng hoàn toàn có thể bắt đầu xây dựng hồ sơ nghề nghiệp từ những bài tập học phần, hoạt động nghiên cứu, dự án nhóm, chương trình tình nguyện và trải nghiệm thực tế.
Đối với sinh viên Xã hội học và Phát triển bền vững, những năng lực như khảo sát xã hội, phỏng vấn, phân tích thông tin, nghiên cứu cộng đồng, truyền thông xã hội, điều phối dự án và đánh giá tác động có thể trở thành những giá trị nghề nghiệp đáng chú ý nếu được thể hiện đúng cách.
2. Thương hiệu cá nhân không phải là sự nổi tiếng, mà là uy tín được xây dựng từ năng lực thật
Một trong những nội dung trọng tâm của chuyên đề là giúp sinh viên hiểu đúng bản chất của thương hiệu cá nhân.
Thương hiệu cá nhân không đơn thuần là một bức ảnh đẹp, số lượng người theo dõi hay những bài đăng có nhiều lượt tương tác. Đó là hình ảnh, giá trị và mức độ tin cậy mà người khác hình thành về một cá nhân thông qua kiến thức, năng lực, hành vi, sản phẩm và cách giao tiếp.
Theo định hướng được chia sẻ tại chương trình, sinh viên cần bắt đầu bằng bốn câu hỏi:
- Tôi đang học và quan tâm đến lĩnh vực nào?
- Tôi muốn đóng góp hoặc giải quyết vấn đề gì?
- Tôi đang có những năng lực và trải nghiệm nào liên quan?
- Bằng chứng cụ thể nào cho thấy tôi đã từng vận dụng những năng lực đó?
Từ bốn câu hỏi này, mỗi sinh viên có thể xây dựng một định vị ban đầu, xác định hướng nghề nghiệp và hình thành cách giới thiệu bản thân trong khoảng 30–45 giây theo cấu trúc: Định hướng – Năng lực – Bằng chứng – Mục tiêu tiếp theo.
Đặc biệt, sinh viên được hướng dẫn cách chuyển hóa những trải nghiệm tưởng chừng đơn giản thành ngôn ngữ nghề nghiệp.
Thay vì chỉ viết “Tôi có kỹ năng giao tiếp tốt”, người học cần mô tả cụ thể mình đã giao tiếp với ai, trong hoàn cảnh nào và đã thực hiện công việc gì. Thay vì tự nhận “Tôi có kỹ năng nghiên cứu”, hãy chỉ ra phần việc thực tế trong một bài tập khảo sát, báo cáo hoặc dự án nghiên cứu.
Đây chính là sự khác biệt giữa việc tự giới thiệu bản thân và xây dựng một hồ sơ có khả năng thuyết phục.
3. LinkedIn và dấu chân số: Hồ sơ nghề nghiệp bắt đầu được xây dựng từ khi còn trên giảng đường
Một nội dung có tính ứng dụng cao của chương trình là hướng dẫn sinh viên xây dựng sự hiện diện chuyên nghiệp trên môi trường số.
LinkedIn được lựa chọn làm nền tảng nghề nghiệp trọng tâm, với các thành phần cần được đầu tư gồm ảnh đại diện, Headline, About, học vấn, trải nghiệm, dự án và kỹ năng.
Sinh viên được định hướng không cần tự tạo cho mình những chức danh lớn lao khi chưa có đủ căn cứ. Một hồ sơ tốt cần phản ánh đúng ngành học, lĩnh vực quan tâm, năng lực đang phát triển và những trải nghiệm có thể kiểm chứng.
Bên cạnh đó, việc rà soát dấu chân số cũng được nhấn mạnh. Những nội dung công khai, cách bình luận, hình ảnh, video và thái độ giao tiếp trên mạng xã hội đều có thể góp phần hình thành nhận thức của người khác về một cá nhân.
Vì vậy, xây dựng thương hiệu cá nhân không có nghĩa là phải xuất hiện trên tất cả các nền tảng. Điều quan trọng là lựa chọn đúng kênh, đúng mục tiêu và duy trì sự nhất quán giữa hình ảnh cá nhân với năng lực thực tế.
4. Ứng dụng AI: Biến kiến thức và trải nghiệm thành sản phẩm nghề nghiệp cụ thể
Đây là phần tạo nên điểm nhấn công nghệ của chuyên đề.
Thay vì chỉ giới thiệu các công cụ AI, ThS. Lê Thị Lan Anh tập trung hướng dẫn cách sử dụng AI để giải quyết những nhiệm vụ cụ thể trong quá trình học tập và phát triển thương hiệu cá nhân.
Một nguyên tắc quan trọng được giới thiệu là Master Prompt – thiết kế yêu cầu AI theo cấu trúc sáu thành phần:
- Vai trò: Xác định AI cần đảm nhiệm vai trò nào.
- Bối cảnh: Cung cấp thông tin về ngành học, năm học và tình huống.
- Dữ liệu: Đưa vào những thông tin thực tế cần xử lý.
- Nhiệm vụ: Nêu rõ công việc cần AI thực hiện.
- Tiêu chí đầu ra: Quy định định dạng, độ dài, đối tượng và phong cách.
- Giới hạn: Xác định những điều AI không được tự suy diễn hoặc tạo ra.
Với cách tiếp cận này, sinh viên không chỉ biết đặt câu hỏi cho AI mà còn biết thiết kế yêu cầu để nhận được sản phẩm phù hợp với mục tiêu.
Chương trình tập trung trình diễn và hướng dẫn ứng dụng ba công cụ:
ChatGPT – hỗ trợ tư duy và biên tập
Sinh viên có thể sử dụng ChatGPT để phân tích định hướng nghề nghiệp, xây dựng phần giới thiệu bản thân, biên tập About LinkedIn, đề xuất Headline và chuyển hóa trải nghiệm học tập thành nội dung chuyên nghiệp.
Gemini – hỗ trợ phát triển nội dung và trình bày
Gemini được đưa vào quy trình hỗ trợ phát triển nội dung, ý tưởng và các sản phẩm truyền thông trực quan theo nhu cầu, giúp sinh viên có thêm phương thức thể hiện kiến thức và năng lực.
NotebookLM – khai thác và hệ thống hóa tri thức từ tài liệu nguồn
Với những tài liệu học tập, báo cáo và nghiên cứu đã có, NotebookLM hỗ trợ người học đặt câu hỏi theo nguồn, tổng hợp thông tin, xây dựng dàn ý báo cáo và phát triển cấu trúc slide thuyết trình. Đây là hướng ứng dụng thiết thực để khai thác hiệu quả tài liệu học thuật.
Điểm đáng chú ý là các công cụ không được sử dụng một cách rời rạc. Sinh viên được tiếp cận một quy trình ứng dụng từ dữ liệu thực tế đến sản phẩm hoàn chỉnh: xây dựng hồ sơ cá nhân, tạo nội dung LinkedIn, phát triển kịch bản video ngắn, hệ thống hóa tài liệu và chuẩn bị báo cáo, slide học tập.
Qua đó, AI trở thành công cụ hỗ trợ người học tổ chức tri thức, tiết kiệm thời gian và thể hiện năng lực tốt hơn.
5. Từ trải nghiệm học tập đến Portfolio: Mỗi sản phẩm tốt đều có thể trở thành tài sản nghề nghiệp
Một quan điểm quan trọng được chia sẻ trong chương trình là sinh viên không cần chờ đến khi có giải thưởng, chứng chỉ lớn hay kinh nghiệm làm việc dài hạn mới bắt đầu xây dựng Portfolio.
Những sản phẩm được tạo ra trong quá trình học tập hoàn toàn có thể trở thành minh chứng năng lực nếu được lựa chọn và trình bày đúng cách.
Sinh viên được hướng dẫn sử dụng khung mô tả dự án gồm sáu thành phần:
- Tên dự án và bối cảnh.
- Mục tiêu thực hiện.
- Vai trò thực tế của cá nhân.
- Những hành động đã thực hiện.
- Kết quả hoặc sản phẩm có thể kiểm chứng.
- Bài học và năng lực được phát triển.
Một bài tập khảo sát, báo cáo môn học, dự án tình nguyện, hoạt động cộng đồng, infographic hay video truyền thông đều có thể được tổ chức thành một thành phần của hồ sơ nghề nghiệp.
Điều quan trọng không nằm ở việc phóng đại quy mô thành tích mà ở khả năng làm rõ cá nhân đã thực sự đóng góp điều gì.
Đây cũng là cách giúp sinh viên chuyển từ tư duy học để hoàn thành môn học sang tư duy tích lũy tài sản năng lực cho tương lai nghề nghiệp.
6. Năng lực AI phải đi cùng tư duy phản biện, đạo đức và trách nhiệm
Bên cạnh những lợi ích về tốc độ và khả năng sáng tạo, chương trình dành sự quan tâm đáng kể đến các nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm.
Đặc biệt với sinh viên Xã hội học, những người có thể tham gia khảo sát, phỏng vấn, nghiên cứu cộng đồng và xử lý dữ liệu xã hội, việc bảo vệ quyền riêng tư và thông tin cá nhân cần được đặt lên hàng đầu.
Người học được nhấn mạnh bốn yêu cầu:
- Không sử dụng AI để tạo ra thành tích, kinh nghiệm, chứng chỉ hoặc dữ liệu không có thật.
- Không đưa dữ liệu cá nhân nhạy cảm, thông tin định danh người tham gia khảo sát hoặc tài liệu nội bộ chưa được phép chia sẻ lên công cụ AI.
- Kiểm chứng thông tin, số liệu và nguồn trích dẫn trước khi sử dụng.
- Tôn trọng bản quyền, quyền hình ảnh, quy định học thuật và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng.
Trong bối cảnh AI ngày càng có khả năng tạo ra những sản phẩm hoàn chỉnh, năng lực của người sử dụng không chỉ nằm ở việc biết dùng công cụ mà còn ở khả năng đánh giá chất lượng, nhận diện sai lệch và kiểm soát kết quả.
Thông điệp xuyên suốt của chuyên đề là: AI có thể giúp con người thể hiện năng lực tốt hơn, nhưng không thể thay thế năng lực thật, trải nghiệm thật, tư duy phản biện và trách nhiệm cá nhân.
7. Từ một chuyên đề thực tiễn đến yêu cầu đổi mới đào tạo trong các trường đại học
Nhìn từ góc độ giáo dục đại học, câu chuyện xây dựng thương hiệu cá nhân và ứng dụng AI không nên chỉ được xem là kỹ năng bổ trợ dành riêng cho sinh viên năm cuối hoặc người chuẩn bị tìm việc.
Đây là một nội dung có thể được tích hợp vào quá trình phát triển năng lực người học, hoạt động hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng số và kết nối giữa nhà trường với thị trường lao động.
Sinh viên cần được trang bị khả năng khai thác thông tin, giao tiếp và hợp tác trong môi trường số, sáng tạo nội dung, giải quyết vấn đề và ứng dụng AI phù hợp với chuyên ngành. Đồng thời, các em cần có cơ hội thực hành trên những nhiệm vụ thực tế, tạo ra sản phẩm có thể sử dụng và kiểm chứng.
Đối với các trường đại học, cao đẳng, điều này mở ra một hướng tiếp cận đáng quan tâm: Chuyển từ việc chỉ phổ biến kiến thức về AI sang tổ chức các chương trình đào tạo ứng dụng AI gắn với ngành học, năng lực nghề nghiệp và yêu cầu đầu ra của từng nhóm sinh viên.
Đây cũng là định hướng mà Viện Phát triển Giáo dục và Trí tuệ Việt (IEDV) theo đuổi trong hoạt động nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ giáo dục.
Với kinh nghiệm 21 năm trong lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ, ThS. Lê Thị Lan Anh cùng đội ngũ chuyên môn của IEDV hướng đến việc thiết kế các chương trình đào tạo có tính ứng dụng, phù hợp với đối tượng người học và mục tiêu phát triển của từng đơn vị.
IEDV sẵn sàng đồng hành cùng các trường đại học, cao đẳng trong việc nghiên cứu nhu cầu, xây dựng chuyên đề, thiết kế chương trình đào tạo và tổ chức các hoạt động ứng dụng AI gắn với thực tiễn giáo dục và nghề nghiệp.
Một sinh viên có năng lực cần biết cách chứng minh giá trị của mình. Một cơ sở giáo dục hiện đại cần tạo điều kiện để người học hình thành và thể hiện được năng lực ấy.
Đó cũng là ý nghĩa lớn hơn của chuyên đề tại Trường Đại học Công đoàn: Không chỉ giúp sinh viên biết thêm về AI, mà còn gợi mở cách chuẩn bị hành trang nghề nghiệp chủ động, chuyên nghiệp và có trách nhiệm trong một thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.