![phan-lan20](https://lethilananh.vn/wp-content/uploads/2020/01/phan-lan20.png)
BÀI 20: TIẾNG PHẦN – ĐẶC SẢN SIÊU ĐỈNH GỢI MUÔN VÀN XÚC CẢM
(Chuỗi 100 BÀI GIỚI THIỆU VỀ GIÁO DỤC PHẦN LAN)
Tiếng Phần, tiếng Phần – Suomen kieli – là từ mà nhắc tới thôi cũng đủ gợi 8.472 cảm xúc cho những ai từng trải qua ân oán với nó.
Tiếng Phần hiện là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Cộng hòa Phần Lan (ngôn ngữ còn lại là tiếng Thụy Điển), là tiếng mẹ đẻ của 88,7% dân số Phần Lan và khoảng 1,3 triệu người sống ngoài biên giới nước này.
100 người nhắc đến tiếng Phần, thì có 102 người than khó, kể cả những ai chưa từng học chữ nào. Không hiếm người ở nước khác còn đồn: học tiếng Phần 20 năm cũng không rành được đâu. Thật hiếm có ngôn ngữ nào mà vang danh khó nhằn lừng lẫy địa cầu như vậy.
Do đâu mà nhà nhà người người mặc định tiếng Phần khó?
Thứ nhất là do sự xa lạ của nó. Tuyệt đại đa số các ngôn ngữ châu Âu thuộc họ Ấn – Âu (Indo-European, mời xem hình 1) còn tiếng Phần lại thuộc họ Finno – Ugric cực kì thiểu số. Thành viên của họ Finno – Ugric ngày nay, ngoài tiếng Phần, còn có tiếng Estonia, Hungary, Sami và một số ngôn ngữ ít người nói ở vùng Siberia của Nga. Tổng cộng lại cũng chỉ khoảng 20 triệu người nói, hoàn toàn không thể đọ lại với anh láng giềng Ấn – Âu đông đúc hùng mạnh, gồm toàn những thứ tiếng được yêu thích: Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Ý…
Thứ hai, quan trọng hơn, là về loại hình ngôn ngữ. Tiếng Phần là một đại diện rất điển hình của ngôn ngữ chắp dính (agglutinative language), cùng loại hình với tiếng Nhật, Hàn, Thổ Nhĩ Kì, Mông Cổ, Bantu, Eskimo…
Đặc điểm của ngôn ngữ chắp dính là sử dụng rộng rãi các phụ tố để cấu tạo từ và biểu thị những mối quan hệ khác nhau. Tiếng Phần không có giới từ, nên diễn tả vị trí bằng cách thêm tiếp vĩ ngữ (suffix) vào cuối danh từ.
Ví dụ: talo là nhà
– talossa: ở TRONG nhà
– taloon: đi VỀ PHÍA nhà
– talosta: TỪ trong nhà đi ra.
Tiếp vĩ ngữ không chỉ thêm vào danh từ chung, mà chẳng tha danh từ riêng nữa. Ví dụ ứng với 3 giới từ trên cho Helsinki là Helsingissä, Helsingille, Helsingistä. Cả tên người cũng thêm phụ tố tuốt. Tôi đã nhiều lần chưng hửng khi nghe tên mình mà thấy chẳng hề quen, vì nó đã được ghép đủ thứ phụ tố. Nếu bạn tên Bình, ai đưa món gì cho bạn thì sẽ nói “Binhille”, bạn cho ai cái gì thì là “Binhilta”…
Đó chỉ mới là sở cách (locative, chỉ địa điểm) thôi. Tiếng Phần có đến 15 cách, _lta, _lla, _ssa đã là gì đâu. Không lộn tùng phèo, điên đầu nhức cổ cũng uổng.
Để gỡ gạc lại phần nào Ngữ pháp phức tạp, tiếng Phần không có thì tương lai. Người Phần vẫn hay đùa là nước họ chẳng có chút tương lai nào hết
An ủi lớn nhất là tiếng Phần phát âm khá dễ. Đọc sao viết vậy, nên chỉ cần học qua một chút là có thể đọc sang sảng khá chuẩn cả trang sách như đúng rồi, dù hiểu… chết liền.
Nhưng coi vậy chứ phát âm tiếng Phần nguy hiểm lắm nhe. Nguyên âm đơn hay đôi, dài hay ngắn, lầm phát chết người ngay, như hình cuối.
Tiếng Phần, tiếng Phần – tên người là cả một bài thơ đẹp tuyệt, muôn nỗi niềm khó tả thành lời. Tuy vậy, chớ vội nói xấu tiếng Phần. Có người yêu tiếng Phần đắm đuối, cuồng si đến mức tự học tiếng Phần, đọc nguyên bản sử thi Kalevala. Đó là nhà văn Anh John Ronald Reuel Tolkien, tác giả “The Lord of the Rings”. Tolkien đã dựa trên tiếng Phần để sáng tạo ngôn ngữ Haltia tưởng tượng trong tác phẩm nổi tiếng của mình.
~~~~~~~*****~~~~~~
Nguồn: Page “Phần Lan 100 – lửa trời đuôi cáo”!
Viện Phát triển Giáo dục và Trí tuệ Việt
————THÔNG TIN LIÊN HỆ————
Hà Nội: B17-21, Vinhomes Gardenia, p.Cầu Diễn, q.NTL.
Bình Dương: 219 Võ Thị Sáu, p.Đông Hòa, TX.Dĩ An.
Toàn quốc:
090 22 898 11 (Mrs Lan Anh – Viện trưởng);
0898 571 456 (Mr Thăng – Phó Viện trưởng);
0977 702 620 (Mr Thông_TP. CSKH & PTTT).
Khu vực phía Nam:
090.228.9811 (Mrs Lan Anh – Viện trưởng);
0983 041 604 (Mr Vỹ – Trưởng đại diện KVPN).
_______________________________
Viện Phát triển Giáo dục và Trí tuệ Việt
1. Chuyển giao công nghệ trọn gói Trường Mầm non, Tiểu học ứng dụng Montessori: https://bit.ly/2vEIven
2. Đào tạo giáo viên, chuyển giao công nghệ Trung tâm Toán Thông minh – Bàn tính Số học Trí tuệ VinaBacus: https://bit.ly/2F51aFa
3. Đào tạo giáo viên, chuyển giao công nghệ Trung tâm Kỹ năng sống: https://bit.ly/37rCKmi
4. Nhà phân phối Chương trình Sinh trắc Vân tay:
5. Huấn luyện các khóa Trại hè, HKQĐ & kỹ năng sinh tồn: https://bit.ly/2D0N5aT
6. Khóa Đào tạo Khóa Giáo viên Montessori tinh hoa: https://bit.ly/2Ig5sMM
7. Hội thảo Montessori trong nước, quốc tế: https://bit.ly/2pDRaPt
8. Hệ thống Mầm non Paris Montessori School: https://bit.ly/2Xx0ykc
_______________________________
Viện Giáo dục IEDV chuyên đào tạo các khóa học về Montessori:
Các khóa đào tạo tại Hà Nội:
Khóa GV Montessori tinh hoa: https://bit.ly/2Ig5sMM
Khóa Trợ tá Montessori: https://bit.ly/2wTfgFI
Khóa Quản trị trường Montessori: https://bit.ly/2XV1fDe
Các khóa đào tạo tại TX Dĩ An, Bình Dương:
Khóa GV Montessori tinh hoa: https://bit.ly/2TRlROa
Khóa Trợ tá Montessori: https://bit.ly/2O8HynF
Khóa Quản trị trường Montessori: https://bit.ly/2Fl5aCD
Viện Giáo dục IEDV là đơn vị chuyên nghiệp trong chuyển giao công nghệ trọn gói mô hình Trường Mầm non, Tiểu học ứng dụng Montessori; tư vấn & đào tạo cán bộ quản lý, giáo viên cho các trường Mầm non, Tiểu học Montessori: https://bit.ly/2vEIven
______________
TRI THỨC SẺ CHIA LÀ TRI THỨC SỐNG
_____________________________
Website cá nhân, KHO DỮ LIỆU về Viện trưởng Lê Thị Lan Anh: https://lethilananh.vn/
Website của Viện IEDV, KHO DỮ LIỆU SUỐT GẦN 1 THẬP KỶ: http://iedv.edu.vn/